Skip to content

《线性代数》第二学期期末试卷B (精选08)

时间:120分钟 | 课程:线性代数 | 学分:2 | 形式:闭卷 | 总分:100分


一、填空题(每小题4分,共20分)

(1)设 3 阶方阵 $A = (\alpha, \beta, \gamma)$$B = (2\beta, \gamma, 3\alpha)$,其中 $\alpha, \beta, \gamma$ 为 3 维列向量。若 $\det A = 1$,则 $\det B =$ ______。

查看答案与解析

答案:6

解析:
根据行列式的性质进行变换:

  1. 提取倍数$\det B = \det(2\beta, \gamma, 3\alpha) = 2 \times 3 \times \det(\beta, \gamma, \alpha) = 6 \det(\beta, \gamma, \alpha)$
  2. 交换列向量
    • 交换第 1 列和第 3 列:$\det(\beta, \gamma, \alpha) = -\det(\alpha, \gamma, \beta)$
    • 交换第 2 列和第 3 列:$-\det(\alpha, \gamma, \beta) = \det(\alpha, \beta, \gamma)$
  3. 代入已知值$\det B = 6 \det(\alpha, \beta, \gamma) = 6 \det A = 6 \times 1 = 6$

难度: ⭐
考点: #行列式性质 #列变换

💡 学习锦囊

📖 相关公式与知识点:

  • $\det(k\alpha_1, \alpha_2, \dots, \alpha_n) = k \det(\alpha_1, \alpha_2, \dots, \alpha_n)$
  • 交换行列式的两列(或两行),行列式符号改变。
  • $n$ 阶行列式经过 $m$ 次换列,结果为 $(-1)^m \det A$
🔄 举一反三
  1. $A = (\alpha_1, \alpha_2, \alpha_3)$,且 $\det A = 2$,求 $\det(3\alpha_2, \alpha_1, 2\alpha_3)$
    查看练习答案与解析

    答案:-12
    解析$\det(3\alpha_2, \alpha_1, 2\alpha_3) = 3 \times 2 \times \det(\alpha_2, \alpha_1, \alpha_3) = 6 \times (-\det(\alpha_1, \alpha_2, \alpha_3)) = -6 \times 2 = -12$

(2) 设 $A, B$$n$ 阶可逆方阵,则 $\begin{pmatrix} 0 & A \\ B & I_n \end{pmatrix}^{-1} =$ ______。

查看答案与解析

答案:$\begin{pmatrix} -(AB)^{-1} & B^{-1} \\ A^{-1} & 0 \end{pmatrix}$

解析:
使用分块矩阵求逆的待定系数法。设逆矩阵为 $\begin{pmatrix} X & Y \\ Z & W \end{pmatrix}$,则:

$$\begin{pmatrix} 0 & A \\ B & I \end{pmatrix} \begin{pmatrix} X & Y \\ Z & W \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} I & 0 \\ 0 & I \end{pmatrix}$$

展开得方程组:

  1. $AZ = I \implies Z = A^{-1}$
  2. $AW = 0 \implies W = 0$(因为 $A$ 可逆)
  3. $BX + Z = 0 \implies BX = -Z = -A^{-1} \implies X = -B^{-1}A^{-1} = -(AB)^{-1}$
  4. $BY + W = I \implies BY = I \implies Y = B^{-1}$

综上,逆矩阵为 $\begin{pmatrix} -(AB)^{-1} & B^{-1} \\ A^{-1} & 0 \end{pmatrix}$


难度: ⭐⭐
考点: #分块矩阵求逆 #可逆矩阵

💡 学习锦囊

📖 相关公式与知识点:

  • 常见分块矩阵求逆公式:
    • $\begin{pmatrix} A & 0 \\ 0 & B \end{pmatrix}^{-1} = \begin{pmatrix} A^{-1} & 0 \\ 0 & B^{-1} \end{pmatrix}$
    • $\begin{pmatrix} 0 & A \\ B & 0 \end{pmatrix}^{-1} = \begin{pmatrix} 0 & B^{-1} \\ A^{-1} & 0 \end{pmatrix}$
🔄 举一反三
  1. $\begin{pmatrix} I & A \\ 0 & I \end{pmatrix}^{-1}$
    查看练习答案与解析

    答案$\begin{pmatrix} I & -A \\ 0 & I \end{pmatrix}$
    解析:设逆矩阵为 $\begin{pmatrix} X & Y \\ Z & W \end{pmatrix}$$X+AZ=I, Y+AW=0, Z=0, W=I \implies Z=0, W=I, X=I, Y=-A$

(3)设 $A$$n$ 阶方阵, $\det A = 3$$A^{*}$$A$ 的伴随方阵,当 $n=3$ 时,则 $\det A^{*} =$ ______。

查看答案与解析

答案:9

解析:
利用伴随矩阵的行列式公式:$\det A^* = (\det A)^{n-1}$。 已知 $n = 3, \det A = 3$,代入公式得: $\det A^* = 3^{3-1} = 3^2 = 9$


难度: ⭐
考点: #伴随矩阵 #行列式公式

💡 学习锦囊

📖 相关公式与知识点:

  • $AA^* = A^*A = (\det A)I$
  • $\det(AA^*) = \det A \cdot \det A^* = \det((\det A)I) = (\det A)^n$
  • $\det A \neq 0$,则 $\det A^* = (\det A)^{n-1}$
🔄 举一反三
  1. $A$ 是 4 阶方阵,且 $\det A = 2$,求 $\det(2A^*)$
    查看练习答案与解析

    答案:128
    解析$\det(2A^*) = 2^4 \det A^* = 16 \times (\det A)^{4-1} = 16 \times 2^3 = 16 \times 8 = 128$

(4) 设 $e_{1}, e_{2}, e_{3}$ 为线性空间 $V$ 的一组基,则从基 $e_{2}, e_{3}, e_{1}$ 到基 $e_{3}, e_{1}, e_{2}$ 的过渡矩阵为 ______。

查看答案与解析

答案:$\begin{pmatrix} 0 & 0 & 1 \\ 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \end{pmatrix}$

解析:
设第一组基为 $B_1 = (e_2, e_3, e_1)$,第二组基为 $B_2 = (e_3, e_1, e_2)$。 过渡矩阵 $P$ 满足 $B_2 = B_1 P$,即: $(e_3, e_1, e_2) = (e_2, e_3, e_1) \begin{pmatrix} p_{11} & p_{12} & p_{13} \\ p_{21} & p_{22} & p_{23} \\ p_{31} & p_{32} & p_{33} \end{pmatrix}$ 根据基向量的线性组合关系:

  • $e_3 = 0 \cdot e_2 + 1 \cdot e_3 + 0 \cdot e_1 \implies$ 第一列为 $(0, 1, 0)^T$
  • $e_1 = 0 \cdot e_2 + 0 \cdot e_3 + 1 \cdot e_1 \implies$ 第二列为 $(0, 0, 1)^T$
  • $e_2 = 1 \cdot e_2 + 0 \cdot e_3 + 0 \cdot e_1 \implies$ 第三列为 $(1, 0, 0)^T$ 所以 $P = \begin{pmatrix} 0 & 0 & 1 \\ 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \end{pmatrix}$

难度: ⭐⭐
考点: #过渡矩阵 #基变换

💡 学习锦囊

📖 相关公式与知识点:

  • 基变换公式:若 $(e'_1, \dots, e'_n) = (e_1, \dots, e_n) P$,则 $P$ 是从基 $\{e_i\}$ 到基 $\{e'_i\}$ 的过渡矩阵。
  • 过渡矩阵的列向量是新基在旧基下的坐标。
🔄 举一反三
  1. 从基 $e_1, e_2$ 到基 $e_1+e_2, e_1-e_2$ 的过渡矩阵是什么?
    查看练习答案与解析

    答案$\begin{pmatrix} 1 & 1 \\ 1 & -1 \end{pmatrix}$
    解析$(e_1+e_2, e_1-e_2) = (e_1, e_2) \begin{pmatrix} 1 & 1 \\ 1 & -1 \end{pmatrix}$

(5)设实二次型 $Q(x_{1},x_{2},x_{3}) = 2x_{1}^{2} + x_{2}^{2} + x_{3}^{2} + 2x_{1}x_{2} + tx_{1}x_{3}$ 是正定的,则 $t$ 的取值范围是 ______。

查看答案与解析

答案:$(-2, 2)$

解析:
写出二次型的矩阵 $A = \begin{pmatrix} 2 & 1 & t/2 \\ 1 & 1 & 0 \\ t/2 & 0 & 1 \end{pmatrix}$。 根据赫尔维茨准则(各阶顺序主子式均大于 0):

  1. 一阶主子式:$D_1 = 2 > 0$(满足)。
  2. 二阶主子式:$D_2 = \begin{vmatrix} 2 & 1 \\ 1 & 1 \end{vmatrix} = 2 - 1 = 1 > 0$(满足)。
  3. 三阶主子式(即行列式): $D_3 = \begin{vmatrix} 2 & 1 & t/2 \\ 1 & 1 & 0 \\ t/2 & 0 & 1 \end{vmatrix} = 1 \cdot \begin{vmatrix} 1 & 1 \\ t/2 & 0 \end{vmatrix} + 1 \cdot \begin{vmatrix} 2 & 1 \\ 1 & 1 \end{vmatrix}$ (按第三列展开) 或者直接计算:$D_3 = 2(1-0) - 1(1-0) + \frac{t}{2}(0 - \frac{t}{2}) = 2 - 1 - \frac{t^2}{4} = 1 - \frac{t^2}{4}$。 要求 $1 - \frac{t^2}{4} > 0 \implies t^2 < 4 \implies -2 < t < 2$

难度: ⭐⭐
考点: #正定二次型 #顺序主子式

💡 学习锦囊

📖 相关公式与知识点:

  • 正定矩阵的判定:
    • 各阶顺序主子式全大于 0。
    • 特征值全大于 0。
    • 标准形中系数全为正。
🔄 举一反三
  1. 判定二次型 $Q = x_1^2 + 2x_2^2 + 5x_3^2 + 2x_1x_2 + 2x_1x_3$ 是否正定。
    查看练习答案与解析

    答案:是正定的。
    解析: 写出二次型矩阵 $A = \begin{pmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 1 & 2 & 0 \\ 1 & 0 & 5 \end{pmatrix}$。 计算其各阶顺序主子式:

    • $D_1 = 1 > 0$
    • $D_2 = \begin{vmatrix} 1 & 1 \\ 1 & 2 \end{vmatrix} = 2 - 1 = 1 > 0$
    • $D_3 = \det A = 1 \cdot (10 - 0) - 1 \cdot (5 - 0) + 1 \cdot (0 - 2) = 10 - 5 - 2 = 3 > 0$ 由于所有阶顺序主子式均大于 0,故该二次型正定。

二. 下列命题是否正确, 并简要说明理由。(每题 5 分, 共 15 分)

(1) $A = \begin{pmatrix} 2 & 1 & 4 \\ 6 & 7 & -3 \\ 2 & 5 & -11 \end{pmatrix}$$B = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 3 \\ 0 & 0 & 0 \\ 0 & 2 & 0 \end{pmatrix}$ 相抵。

查看答案与解析

答案:正确

解析:
两个矩阵相抵的充分必要条件是它们的秩相等。

  1. 计算 $A$ 的秩$\begin{pmatrix} 2 & 1 & 4 \\ 6 & 7 & -3 \\ 2 & 5 & -11 \end{pmatrix} \xrightarrow{r_2-3r_1, r_3-r_1} \begin{pmatrix} 2 & 1 & 4 \\ 0 & 4 & -15 \\ 0 & 4 & -15 \end{pmatrix} \xrightarrow{r_3-r_2} \begin{pmatrix} 2 & 1 & 4 \\ 0 & 4 & -15 \\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix}$。 阶梯形矩阵有两个非零行,所以 $\operatorname{rank}(A) = 2$
  2. 计算 $B$ 的秩$B = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 3 \\ 0 & 0 & 0 \\ 0 & 2 & 0 \end{pmatrix}$。 第 2 行全为 0,第 1 行与第 3 行线性无关,所以 $\operatorname{rank}(B) = 2$。 由于 $\operatorname{rank}(A) = \operatorname{rank}(B)$,故 $A$$B$ 相抵。

难度: ⭐
考点: #矩阵相抵 #矩阵的秩

💡 学习锦囊

📖 相关公式与知识点:

  • 矩阵相抵:若存在可逆矩阵 $P, Q$ 使得 $PAQ = B$,则称 $A$$B$ 相抵。
  • 判定定理:$A$$B$ 相抵 $\iff \operatorname{rank}(A) = \operatorname{rank}(B)$
🔄 举一反三
  1. 判定 $A = \begin{pmatrix} 1 & 2 \\ 2 & 4 \end{pmatrix}$$B = \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 0 \end{pmatrix}$ 是否相抵。
    查看练习答案与解析

    答案:正确
    解析$\operatorname{rank}(A) = 1$(第二行是第一行的两倍),$\operatorname{rank}(B) = 1$。秩相等,故相抵。

(2) $A = \begin{pmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix}$$B = \begin{pmatrix} 1 & 1 & 0 \\ 0 & 1 & 1 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix}$ 相似。

查看答案与解析

答案:不正确

解析:
相似矩阵具有相同的特征值和相同的特征值几何重数。

  1. 分析特征值$A$$B$ 都是上三角矩阵,主对角线元素均为 1,所以它们的特征值都是 $\lambda_1 = \lambda_2 = \lambda_3 = 1$
  2. 考察几何重数(即 $n - \operatorname{rank}(A - \lambda I)$):
    • 对于 $A$$A - I = \begin{pmatrix} 0 & 1 & 1 \\ 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix}$$\operatorname{rank}(A - I) = 1$。 几何重数 = $3 - 1 = 2$
    • 对于 $B$$B - I = \begin{pmatrix} 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix}$$\operatorname{rank}(B - I) = 2$。 几何重数 = $3 - 2 = 1$。 由于特征值 1 的几何重数不同(或者说 Jordan 标准形不同),故 $A$$B$ 不相似。

难度: ⭐⭐
考点: #矩阵相似 #特征值 #几何重数

💡 学习锦囊

📖 相关公式与知识点:

  • 相似矩阵的性质:特征值、行列式、迹、秩、特征值的代数重数及几何重数均相同。
  • 对于特征值 $\lambda_0$,其几何重数 = $n - \operatorname{rank}(A - \lambda_0 I)$
🔄 举一反三
  1. 判定 $A = \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{pmatrix}$$B = \begin{pmatrix} 1 & 1 \\ 0 & 1 \end{pmatrix}$ 是否相似。
    查看练习答案与解析

    答案:不相似
    解析$A$ 是单位阵,与 $A$ 相似的矩阵只有它自己。或者计算 $\operatorname{rank}(A-I)=0$$\operatorname{rank}(B-I)=1$

(3) 不存在 $n$ 阶实方阵 $A, B$ 使得 $AB - BA = I_n$

查看答案与解析

答案:正确

解析:
使用矩阵的迹(Trace)进行证明。

  1. 性质:对于任意 $n$ 阶方阵 $A, B$,有 $\operatorname{Tr}(AB) = \operatorname{Tr}(BA)$
  2. 应用:若存在 $A, B$ 使得 $AB - BA = I_n$,则对等式两边取迹: $\operatorname{Tr}(AB - BA) = \operatorname{Tr}(I_n)$ 根据迹的线性性: $\operatorname{Tr}(AB) - \operatorname{Tr}(BA) = n$ 因为 $\operatorname{Tr}(AB) = \operatorname{Tr}(BA)$,所以左边为 0: $0 = n$ 由于 $n \geq 1$$n$ 是方阵的阶数),在实数域上 $0 = n$ 矛盾。因此,不存在这样的实方阵。

难度: ⭐⭐
考点: #矩阵的迹 #迹的性质

💡 学习锦囊

📖 相关公式与知识点:

  • 迹的性质:
    • $\operatorname{Tr}(A+B) = \operatorname{Tr}(A) + \operatorname{Tr}(B)$
    • $\operatorname{Tr}(kA) = k \operatorname{Tr}(A)$
    • $\operatorname{Tr}(AB) = \operatorname{Tr}(BA)$(即使 $AB$$BA$ 维数不同,只要两者都是方阵也成立)。
🔄 举一反三
  1. 证明:不存在 $A, B$ 使得 $AB - BA = \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{pmatrix}$
    查看练习答案与解析

    证明:两边取迹,左边为 $\operatorname{Tr}(AB) - \operatorname{Tr}(BA) = 0$,右边为 $1+1=2$$0 \neq 2$,矛盾。

三.解答题(共 65 分)

  1. (20分)实数 $\lambda$ 取何值时,方程组 $\begin{cases} \lambda x_{1} + x_{2} + x_{3} = \lambda + 1 \\ x_{1} + \lambda x_{2} + x_{3} = 2 \\ x_{1} + x_{2} + \lambda x_{3} = 2 \end{cases}$ 无解,有唯一解,或有无穷多解?当方程组有无穷多解时,求其通解。
查看答案与解析

答案:

  • $\lambda \neq 1$$\lambda \neq -2$ 时,方程组有唯一解;
  • $\lambda = 1$ 时,方程组有无穷多解,通解为 $\begin{pmatrix} x_1 \\ x_2 \\ x_3 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 2 \\ 0 \\ 0 \end{pmatrix} + c_1 \begin{pmatrix} -1 \\ 1 \\ 0 \end{pmatrix} + c_2 \begin{pmatrix} -1 \\ 0 \\ 1 \end{pmatrix}$$c_1, c_2$ 为任意常数);
  • $\lambda = -2$ 时,方程组无解。

解析:
第一步:计算系数矩阵的行列式 $D$

$$D = \begin{vmatrix} \lambda & 1 & 1 \\ 1 & \lambda & 1 \\ 1 & 1 & \lambda \end{vmatrix}$$

将第 2, 3 列加到第 1 列:

$$D = (\lambda+2) \begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 1 & \lambda & 1 \\ 1 & 1 & \lambda \end{vmatrix} = (\lambda+2) \begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 0 & \lambda-1 & 0 \\ 0 & 0 & \lambda-1 \end{vmatrix} = (\lambda+2)(\lambda-1)^2$$

$D=0$,解得 $\lambda_1=1, \lambda_2=-2$

  • $\lambda \neq 1$$\lambda \neq -2$$D \neq 0$,由克拉默法则可知方程组有唯一解。

第二步:讨论 $\lambda = 1$ 的情况$\lambda = 1$ 时,增广矩阵为:

$$\tilde{A} = \begin{pmatrix} 1 & 1 & 1 & 2 \\ 1 & 1 & 1 & 2 \\ 1 & 1 & 1 & 2 \end{pmatrix} \to \begin{pmatrix} 1 & 1 & 1 & 2 \\ 0 & 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 & 0 \end{pmatrix}$$

$\operatorname{rank}(A) = \operatorname{rank}(\tilde{A}) = 1 < 3$,故方程组有无穷多解。 对应的方程为 $x_1 + x_2 + x_3 = 2$。令 $x_2=c_1, x_3=c_2$,则 $x_1 = 2-c_1-c_2$。 通解为:$\begin{pmatrix} x_1 \\ x_2 \\ x_3 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 2-c_1-c_2 \\ c_1 \\ c_2 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 2 \\ 0 \\ 0 \end{pmatrix} + c_1 \begin{pmatrix} -1 \\ 1 \\ 0 \end{pmatrix} + c_2 \begin{pmatrix} -1 \\ 0 \\ 1 \end{pmatrix}$

第三步:讨论 $\lambda = -2$ 的情况$\lambda = -2$ 时,增广矩阵为:

$$\tilde{A} = \begin{pmatrix} -2 & 1 & 1 & -1 \\ 1 & -2 & 1 & 2 \\ 1 & 1 & -2 & 2 \end{pmatrix} \xrightarrow{r_1 \leftrightarrow r_2} \begin{pmatrix} 1 & -2 & 1 & 2 \\ -2 & 1 & 1 & -1 \\ 1 & 1 & -2 & 2 \end{pmatrix} \xrightarrow{r_2+2r_1, r_3-r_1} \begin{pmatrix} 1 & -2 & 1 & 2 \\ 0 & -3 & 3 & 3 \\ 0 & 3 & -3 & 0 \end{pmatrix} \xrightarrow{r_3+r_2} \begin{pmatrix} 1 & -2 & 1 & 2 \\ 0 & -3 & 3 & 3 \\ 0 & 0 & 0 & 3 \end{pmatrix}$$

$\operatorname{rank}(A) = 2$$\operatorname{rank}(\tilde{A}) = 3$。由于 $\operatorname{rank}(A) \neq \operatorname{rank}(\tilde{A})$,方程组无解。


难度: ⭐⭐⭐
考点: #线性方程组 #克拉默法则 #参数讨论 #通解

💡 学习锦囊

📖 相关公式与知识点:

  • 非齐次线性方程组解的判定:
    • $\operatorname{rank}(A) = \operatorname{rank}(\tilde{A}) = n \implies$ 唯一解。
    • $\operatorname{rank}(A) = \operatorname{rank}(\tilde{A}) < n \implies$ 无穷多解。
    • $\operatorname{rank}(A) \neq \operatorname{rank}(\tilde{A}) \implies$ 无解。

思路分析

本题属于含有参数的线性方程组讨论。最稳妥的方法是先计算系数行列式 $D$。若 $D \neq 0$,则有唯一解;若 $D = 0$,则需要代入具体数值讨论矩阵的秩,从而区分“无解”和“无穷多解”。

易错点

在讨论无穷多解时,务必将增广矩阵化为最简行阶梯形,并正确写出自由未知量。通解应包含特解和齐次方程组的基础解系。

🔄 举一反三
  1. 若方程组 $\begin{cases} ax+y=1 \\ x+ay=1 \end{cases}$ 有无穷多解,则 $a$ 等于多少?
    查看练习答案与解析

    答案$a = 1$
    解析:系数行列式 $D = a^2 - 1$。当 $a=1$ 时,方程组变为 $x+y=1, x+y=1$,有无穷多解。当 $a=-1$ 时,方程组变为 $-x+y=1, x-y=1$,实际上也是 $x-y=-1, x-y=1$,无解。

  1. (15 分) 设 3 维实线性空间 $\mathbb{R}^3$ 上线性变换 $\sigma$ 将向量 $\alpha_1 = \begin{pmatrix} 1 \\ 0 \\ 1 \end{pmatrix}, \alpha_2 = \begin{pmatrix} 0 \\ 2 \\ 3 \end{pmatrix}, \alpha_{3} = \begin{pmatrix} 0 \\ 3 \\ 5 \end{pmatrix}$ 分别映到向量 $\beta_{1} = \begin{pmatrix} 1 \\ -2 \\ 0 \end{pmatrix}, \beta_{2} = \begin{pmatrix} 0 \\ 2 \\ -3 \end{pmatrix}, \beta_{3} = \begin{pmatrix} 2 \\ -2 \\ 1 \end{pmatrix}$。求 $\sigma$ 在基 $\gamma_{1} = \begin{pmatrix} 0 \\ 1 \\ 0 \end{pmatrix}, \gamma_{2} = \begin{pmatrix} 0 \\ 0 \\ 1 \end{pmatrix}, \gamma_{3} = \begin{pmatrix} 1 \\ 0 \\ 0 \end{pmatrix}$ 下的矩阵。
查看答案与解析

答案:$\begin{pmatrix} 16 & -10 & 8 \\ -18 & 11 & -11 \\ -6 & 4 & -3 \end{pmatrix}$

解析:
第一步:求线性变换在标准基下的矩阵 $A$ 设标准基为 $\varepsilon_1, \varepsilon_2, \varepsilon_3$。设 $\sigma$ 在标准基下的矩阵为 $A$。 由题意可知:$A (\alpha_1, \alpha_2, \alpha_3) = (\beta_1, \beta_2, \beta_3)$。 则 $A = (\beta_1, \beta_2, \beta_3) (\alpha_1, \alpha_2, \alpha_3)^{-1}$。 计算 $(\alpha_1, \alpha_2, \alpha_3)^{-1}$$\begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 2 & 3 \\ 1 & 3 & 5 \end{pmatrix}^{-1} = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 3 & 5 & -3 \\ -2 & -3 & 2 \end{pmatrix}$。 计算 $A$$A = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 2 \\ -2 & 2 & -2 \\ 0 & -3 & 1 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 3 & 5 & -3 \\ -2 & -3 & 2 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} -3 & -6 & 4 \\ 8 & 16 & -10 \\ -11 & -18 & 11 \end{pmatrix}$

第二步:利用基变换公式求在基 $\{\gamma_i\}$ 下的矩阵 $B$ 设从标准基到基 $\Gamma = (\gamma_1, \gamma_2, \gamma_3)$ 的过渡矩阵为 $P$。 则 $\Gamma = I \cdot P$,即 $P = \Gamma = \begin{pmatrix} 0 & 0 & 1 \\ 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \end{pmatrix}$。 根据相似矩阵公式:$B = P^{-1} A P$。 计算 $P^{-1}$$P^{-1} = \begin{pmatrix} 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \\ 1 & 0 & 0 \end{pmatrix}$。 计算 $B$$B = \begin{pmatrix} 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \\ 1 & 0 & 0 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} -3 & -6 & 4 \\ 8 & 16 & -10 \\ -11 & -18 & 11 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 0 & 0 & 1 \\ 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 8 & 16 & -10 \\ -11 & -18 & 11 \\ -3 & -6 & 4 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 0 & 0 & 1 \\ 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 16 & -10 & 8 \\ -18 & 11 & -11 \\ -6 & 4 & -3 \end{pmatrix}$


难度: ⭐⭐⭐
考点: #线性变换 #矩阵表示 #过渡矩阵 #相似矩阵

💡 学习锦囊

📖 相关公式与知识点:

  • 线性变换的矩阵表示:$\sigma(\alpha) = A\alpha$(坐标意义下)。
  • 不同基下矩阵的关系:$B = P^{-1} A P$,其中 $P$ 是从旧基到新基的过渡矩阵。
🔄 举一反三
  1. 若线性变换 $\sigma$ 在基 $\{e_1, e_2\}$ 下的矩阵为 $\begin{pmatrix} 1 & 2 \\ 0 & 1 \end{pmatrix}$,求其在基 $\{e_2, e_1\}$ 下的矩阵。
    查看练习答案与解析

    答案$\begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 2 & 1 \end{pmatrix}$
    解析:过渡矩阵 $P = \begin{pmatrix} 0 & 1 \\ 1 & 0 \end{pmatrix}$$P^{-1} = P$$B = \begin{pmatrix} 0 & 1 \\ 1 & 0 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 1 & 2 \\ 0 & 1 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 0 & 1 \\ 1 & 0 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 0 & 1 \\ 1 & 2 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 0 & 1 \\ 1 & 0 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 2 & 1 \end{pmatrix}$

  1. (15分)设 $A = \begin{pmatrix} 2 & 0 & 4\\ 0 & 6 & 0\\ 4 & 0 & 2 \end{pmatrix}$ 。求正交方阵 $T$ ,使得 $T^{-1}AT$ 为对角方阵。
查看答案与解析

答案:$T = \begin{pmatrix} \frac{1}{\sqrt{2}} & 0 & \frac{1}{\sqrt{2}} \\ 0 & 1 & 0 \\ \frac{1}{\sqrt{2}} & 0 & -\frac{1}{\sqrt{2}} \end{pmatrix}$ (答案不唯一)

解析:
第一步:计算特征值 解特征方程 $\det(A - \lambda I) = 0$

$$\begin{vmatrix} 2-\lambda & 0 & 4 \\ 0 & 6-\lambda & 0 \\ 4 & 0 & 2-\lambda \end{vmatrix} = (6-\lambda) \begin{vmatrix} 2-\lambda & 4 \\ 4 & 2-\lambda \end{vmatrix} = (6-\lambda) [(2-\lambda)^2 - 16] = 0$$

解得特征值为:$\lambda_1 = 6, \lambda_2 = 6, \lambda_3 = -2$

第二步:求特征向量并正交化、单位化

  1. 对于 $\lambda = 6$

    $$(6I - A)x = \begin{pmatrix} 4 & 0 & -4 \\ 0 & 0 & 0 \\ -4 & 0 & 4 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} x_1 \\ x_2 \\ x_3 \end{pmatrix} = 0 \implies x_1 - x_3 = 0$$

    取基础解系:$\xi_1 = \begin{pmatrix} 1 \\ 0 \\ 1 \end{pmatrix}, \xi_2 = \begin{pmatrix} 0 \\ 1 \\ 0 \end{pmatrix}$。 显然 $\xi_1 \perp \xi_2$。单位化得:$v_1 = \begin{pmatrix} \frac{1}{\sqrt{2}} \\ 0 \\ \frac{1}{\sqrt{2}} \end{pmatrix}, v_2 = \begin{pmatrix} 0 \\ 1 \\ 0 \end{pmatrix}$

  2. 对于 $\lambda = -2$

    $$(-2I - A)x = \begin{pmatrix} -4 & 0 & -4 \\ 0 & -8 & 0 \\ -4 & 0 & -4 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} x_1 \\ x_2 \\ x_3 \end{pmatrix} = 0 \implies \begin{cases} x_1 + x_3 = 0 \\ x_2 = 0 \end{cases}$$

    取基础解系:$\xi_3 = \begin{pmatrix} 1 \\ 0 \\ -1 \end{pmatrix}$。 单位化得:$v_3 = \begin{pmatrix} \frac{1}{\sqrt{2}} \\ 0 \\ -\frac{1}{\sqrt{2}} \end{pmatrix}$

第三步:构造正交矩阵 $T$$T = (v_1, v_2, v_3) = \begin{pmatrix} \frac{1}{\sqrt{2}} & 0 & \frac{1}{\sqrt{2}} \\ 0 & 1 & 0 \\ \frac{1}{\sqrt{2}} & 0 & -\frac{1}{\sqrt{2}} \end{pmatrix}$。 则 $T$ 为正交矩阵,且 $T^{-1}AT = \operatorname{diag}(6, 6, -2)$


难度: ⭐⭐
考点: #实对称矩阵 #正交对角化 #特征值与特征向量

💡 学习锦囊

📖 相关公式与知识点:

  • 实对称矩阵的性质:
    • 不同特征值对应的特征向量必正交。
    • 必可经正交变换对角化。
  • 正交化方法:施密特(Gram-Schmidt)正交化。

技巧提示

在求特征向量时,如果同一个特征值对应多个特征向量,且它们已经相互正交(如本题中的 $\xi_1$$\xi_2$),则无需进行施密特正交化,直接单位化即可。

🔄 举一反三
  1. $A$ 为实对称矩阵,其特征值为 $1, 1, 2$。已知对应 $\lambda=2$ 的特征向量为 $(1, 1, 1)^T$,求对应 $\lambda=1$ 的特征空间。
    查看练习答案与解析

    答案$x_1 + x_2 + x_3 = 0$
    解析:由于实对称矩阵不同特征值的特征向量正交,则 $\lambda=1$ 的特征向量 $v = (x_1, x_2, x_3)^T$ 必须与 $(1, 1, 1)^T$ 正交,即 $1 \cdot x_1 + 1 \cdot x_2 + 1 \cdot x_3 = 0$

  1. (8 分) 设在线性空间 $V$ 中, 向量 $\beta$ 可由向量组 $\alpha_{1}, \alpha_{2}, \ldots, \alpha_{n}, \gamma$ 线性表出, 但不可由 $\alpha_{1}, \alpha_{2}, \ldots, \alpha_{n}$ 线性表出。证明: $\gamma$ 可由 $\alpha_{1}, \alpha_{2}, \ldots, \alpha_{n}, \beta$ 线性表出。
查看答案与解析

证明:
由题意,向量 $\beta$ 可由向量组 $\alpha_1, \alpha_2, \dots, \alpha_n, \gamma$ 线性表出,则存在标量 $k_1, k_2, \dots, k_n, k$ 使得:

$$\beta = k_1\alpha_1 + k_2\alpha_2 + \dots + k_n\alpha_n + k\gamma \quad (*)$$

下面证明 $k \neq 0$: 若 $k = 0$,则等式 $(*)$ 变为 $\beta = k_1\alpha_1 + k_2\alpha_2 + \dots + k_n\alpha_n$,这意味着 $\beta$ 可由 $\alpha_1, \alpha_2, \dots, \alpha_n$ 线性表出,这与题目给出的“$\beta$ 不可由 $\alpha_1, \dots, \alpha_n$ 线性表出”相矛盾。 因此,必有 $k \neq 0$。 由于 $k \neq 0$,我们可以从等式 $(*)$ 中解出 $\gamma$

$$k\gamma = \beta - k_1\alpha_1 - k_2\alpha_2 - \dots - k_n\alpha_n$$
$$\gamma = \frac{1}{k}\beta - \frac{k_1}{k}\alpha_1 - \frac{k_2}{k}\alpha_2 - \dots - \frac{k_n}{k}\alpha_n$$

这表明 $\gamma$ 可由向量组 $\alpha_1, \alpha_2, \dots, \alpha_n, \beta$ 线性表出。


难度: ⭐⭐
考点: #线性表出 #线性无关 #向量组性质

💡 学习锦囊

📖 相关公式与知识点:

  • 线性表出的定义:$\beta = \sum c_i \alpha_i$
  • 替换定理(Steinitz 替换引理)的基础逻辑:如果一个向量能被一组向量加上另一个向量表出,且不能仅被这组向量表出,那么那个“另一个向量”就能被这组向量加上该向量表出。
🔄 举一反三
  1. $\alpha_1, \alpha_2$ 线性无关,且 $\alpha_1, \alpha_2, \beta$ 线性相关,证明 $\beta$ 可由 $\alpha_1, \alpha_2$ 线性表出。
    查看练习答案与解析

    证明:由于 $\alpha_1, \alpha_2, \beta$ 线性相关,存在不全为零的数 $c_1, c_2, c_3$ 使得 $c_1\alpha_1 + c_2\alpha_2 + c_3\beta = 0$。 若 $c_3=0$,则 $c_1\alpha_1 + c_2\alpha_2 = 0$,由 $\alpha_1, \alpha_2$ 线性无关知 $c_1=c_2=0$,矛盾。 故 $c_3 \neq 0$,则 $\beta = -\frac{c_1}{c_3}\alpha_1 - \frac{c_2}{c_3}\alpha_2$

  1. (7分)设 $n$ 阶实方阵 $A = A^2$ 。证明: $\operatorname{rank} A + \operatorname{rank}(I_n - A) = n$
查看答案与解析

证明:
方法一:利用秩的不等式

  1. 秩的和的性质:对于任意 $n$ 阶方阵 $A$$B$,有 $\operatorname{rank}(A) + \operatorname{rank}(B) \geq \operatorname{rank}(A+B)$。 取 $B = I_n - A$,则 $\operatorname{rank}(A) + \operatorname{rank}(I_n - A) \geq \operatorname{rank}(A + I_n - A) = \operatorname{rank}(I_n) = n \quad (1)$
  2. 利用乘积为零矩阵: 由于 $A^2 = A$,得 $A^2 - A = 0$,即 $A(A - I_n) = 0$,亦即 $A(I_n - A) = 0$。 根据西尔维斯特不等式(Sylvester's Law of Nullity): 若 $XY = 0$,则 $\operatorname{rank}(X) + \operatorname{rank}(Y) \leq n$。 取 $X=A, Y=I_n-A$,得 $\operatorname{rank}(A) + \operatorname{rank}(I_n - A) \leq n \quad (2)$。 综合 $(1)$$(2)$,得 $\operatorname{rank} A + \operatorname{rank}(I_n - A) = n$

方法二:利用矩阵对角化(特征值方法) 由于 $A^2 = A$,矩阵 $A$ 满足多项式 $f(x) = x^2 - x = x(x-1) = 0$。 因为 $f(x)$ 无重根,所以 $A$ 必可对角化,且其特征值只能是 0 或 1。 设 $\lambda=1$ 的代数重数为 $r$,则 $\lambda=0$ 的代数重数为 $n-r$。 对角化后,对角线上有 $r$ 个 1 和 $n-r$ 个 0。 故 $\operatorname{rank}(A) = r$。 此时 $I_n - A$ 的特征值为 $1-1=0$(重数为 $r$)和 $1-0=1$(重数为 $n-r$)。 故 $\operatorname{rank}(I_n - A) = n - r$。 因此,$\operatorname{rank}(A) + \operatorname{rank}(I_n - A) = r + (n - r) = n$


难度: ⭐⭐⭐
考点: #幂等矩阵 #矩阵的秩 #西尔维斯特不等式 #特征值

💡 学习锦囊

📖 相关公式与知识点:

  • 幂等矩阵性质:$A^2 = A$
  • 西尔维斯特不等式:$\operatorname{rank}(A) + \operatorname{rank}(B) - n \leq \operatorname{rank}(AB)$
  • diagonalizable 判定:最小多项式无重根。
🔄 举一反三
  1. 证明:若 $A^2 = I_n$,则 $\operatorname{rank}(I+A) + \operatorname{rank}(I-A) = n$
    查看练习答案与解析

    证明:由 $A^2 = I$$(I+A)(I-A) = I - A^2 = 0$。同理应用西尔维斯特不等式和秩的和性质即可证明。

你正在阅读的是会员专属文档,💕 限时特惠进行中
你尚未登录,目前新用户可获3天体验会员,去登录